Karakuş: Küresel ısınma ne yazık ki çağımızın vebası

Başkanın bu günkü konuğu yerbilim mühendisi Murat Karakuş. TÜSİAV’ında etken üyelerinden birisi ve Platform Başkanı olan bu genç işadamı; Su, su kıtlığı, kuraklık, su temini, Ankara ve Ankaralının su ihtiyacını anlatacak. Çok mühim bir mevzu ve konuk. Sohbete buyurun.

VELİ SARITOPRAK: Sizi tanıyabilir miyiz?

MURAT KARAKUŞ: Merhaba Başkanım, Murat KARAKUŞ, Jeoloji Yüksek Mühendisiyim. İlköğretimimi Hatay-İskenderun’da orta ve lise öğrenimimi Ankara’da tamamladım. Süleyman Demirel Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği bölümünü üstün haysiyet talebesi olarak bitirdim. Yine aynı üniversite de yüksek lisans çalışmamı yüzey ve yeraltı suları kalitesi üstüne tamamladım. Su hakkında mevzularda hakemli dergilerde milli ve internasyonal yayınlar yaptım. 13 senedir özel sektörde büyük sanat yapıları projelendirilmesi, su temini, yüzey ve yeraltı suyu araştırmaları vb. mevzularda çalışmaktayım. 2017 yılı Ekim ayından bu yana da Çakıl Müşavirlik Mühendislik Şirketi’nin ortağıyım. Ulusal ve internasyonal baraj, gölet, madencilik, tarımsal sulama, hidroelektrik santraller, rüzgar ve güneş enerjisi santralleri ile yüzey ve yeraltı suları, su temini hikayelerinde ülkemizi faal bir halde temsil ediyoruz.

VELİ SARITOPRAK: Dünyada su tükenir mi?

MURAT KARAKUŞ: Dünyamız tam 4,5 milyar yaşlarında ve bu müddette çoğu değişiklik ve gelişim geçirdi. Su da bu değişiklik ve gelişimlerden maksimum etkilenen, hayatımız da yokluğunu düşünmeyi hayal bile edemediğimiz bir madde. Meteorolojik vakalar devam etmiş olduğu sürece suyumuz tabii olarak ki tükenmeyecek, ama iklim değişikliği ve bunun kararı olan küresel ısınma sebebiyle bilhassa son yıllarda yaşadığımız, anlam veremediğimiz meteorolojik vakalar suyun miktarını ve suya ulaşım kolaylığımızı azaltmakta. Yine gelişen teknoloji, sanayileşme, süratli ve plansız artan nüfus, bu artışa paralel gelişen yapı stoku, yeşil alanların azalması, orman yangınları gibi çoğu negatif etken suyumuzun rezervlerini direkt olarak etkilemekte. Suyumuz bitmese bile ihtiyacımız her geçen gün artacak, ama miktarı azalacağı için ne yazık ki suya ulaşmamız oldukça zor olacak.

VELİ SARITOPRAK: Miktarı azalan suyumuzun standardını koruyabilir miyiz?

MURAT KARAKUŞ: Ne yazık ki bu problemin yanıtı Hayır Başkanım. Suyumuzun miktarı azaldığı gibi her geçen gün standardını de bozuyoruz. Tarım sektöründe kullanılan ilaçlar, süratli sanayileşme, arıtma tesislerinin artan nüfusuna oranla kapasitelerinin kifayetsiz kalması, çevreye karşı olan duyarsızlığımız gibi daha çoğu madde ile anlatabileceğimiz kirleticiler suyumuzun standardını bozmakta. Araştırmalara göre; Karasal kaynaklardan okyanuslara karışan plastik miktarının 2040 yılına gelindiğinde 30 milyar tona ulaşacağı öngörülürken, 2050 yılına gelindiğinde okyanuslardaki plastik miktarının ağırlık olarak balıklardan daha oldukça olacağı tahmin ediliyor. Uzaklardaki okyanusları bile bu kadar kirletebilen biz insanoğlu, derhal yanımızdaki tatlı su kaynaklarımıza, yüzey ve yeraltı sularımıza neler yapabiliriz ya da yapıyoruz düşünmesi bile korkutucu.

VELİ SARITOPRAK: Ülkemizdeki su noktalarımızda vaziyet nedir?

MURAT KARAKUŞ: Karamsar konuşmak istemiyorum ama ne yazık ki ülkemizde ki çoğu su noktamız miktar ve nitelik bakımından tehdit altında. Türkiye Tabiatını Koruma Derneği (TTKD) bilim danışmanı Dr. Erol Kesici’nin hazırladığı son raporda; Türkiye’de son 60 yılda, 70’e yakın tabii gölün kuruduğu yer aldı. Dr. Kesici, Türkiye’de kuruyan ve kuruma sürecine giren göllerin büyük bölümünün, tatlı su özelliğindeki en büyük tabii tatlı su gölleri Akşehir, Beyşehir ve Eğirdir Gölleri olduğuna dikkat çekti. Erol Hocamın araştırmalarına göre Marmara Denizi’nin yüzölçümünden daha büyük, aşağı yukarı üç Van Gölü büyüklüğünde 70’e yakın gölümüzü kaybettik. Bu sayı oldukça ciddi, yakın gelecekte suya ulaşım zorluğumuzun ne kadar fazla olacağına da bir işaret Başkanım.

VELİ SARITOPRAK: Ülkemizin su hakkında bu karamsar tablodan kurtulması için neler yapılabilir? Ülkesine hizmet için kurulan TÜSİAV bu hususta neleri başarmalı?

MURAT KARAKUŞ: Tasarruf edebildiğimiz her 1 litre su bile bu tablodan kurtulmamız için bir ümit olur bize Başkanım. İklim değişikliği ve kararında gelişen küresel ısınma ne yazık ki çağımızın vebası. İnsan hayatını tehdit eden en büyük tehlike. Bireysel ya da sosyal olarak iklime müdahale şansımız ne yazık ki yok. İklim değişikliğinin etkilerini en aza indirmek amacıyla Ülkeler olarak beraber davranmak gerekli. Fakat bireysel anlamda yapılacak oldukça fazla icraat var.

2021 senesinde Antalya ilinde bir arazi çalışmam esnasında Manavgat Nehrini besleyen ilk çıkış noktası olan Üzümdere kaynağından bir su örneklemesi yapmam gerekti. Fakat Ekim ayında kaynağa gittiğimde örnekleme yapabilecek bir su bulamadım, kaynak kurumuştu! Çevredeki yaşayanlarla konuştuğumda ilk defa kaynağın bu yıl kuruduğunu söylediler. Düşünün dünyaca meşhur Manavgat Nehrini besleyen kaynak kuruyor, dehşete kapıldım. Bireysel olarak her gördüğüm civar halkına durumu söylemeye çalıştım, aldığım reaksiyon Manavgat kurur mu oldu.

Biz suya oldukça basit ulaşabiliyoruz Başkanım ve suyun hiç bir vakit bitmeyeceğini düşünüyoruz. Bu nedenle reel verilerle, rakamlarla, görsellerle bir su bilinci yaratmalıyız. İnsanlara suyu iyi mi kullanmaları icap ettiğini ne kadar anlatırsak anlatalım bugün suya basit ulaşabildikleri için bu şekilleri uygulamayacaklar. Diş fırçalarken çeşmeyi aleni bırakmaya, bulaşık makinesine bulaşıkları akıtarak koymaya, duşta uzun süreler kalıp suyu boşa masrafa devam edecekler. Bu nedenle bize miras kalan, bizimde gelecek nesillere aktaracağımız suyumuzu korumak, sesimizi duyurmak daha geniş kitlelere ulaşmak için sizlerin de onayı ile TÜSİAV ailesinin bir parçası oldum. Hızlı bir halde İklim Değişikliği ve Su Bilinci Platformunu kurdunuz bize görevler verdiniz. Önce ülkemizin Başkenti, vakfımızın genel merkezi Ankara’da, daha sonra da ülkemizin öteki şehirlerinde su bilinci yaratmak için gayret harcayacağız. İlk olarak Ankara’yı maksimum su harcayan kent unvanından kurtaracağız. Yapacağımız etkinlikler ile Ankara’da her insanın su tasarrufu yapmasını sağlayacağız. Ankara’da kısıtlı sayıda olan su noktalarını kirleticilerden arındıracağız. Yapacaklarımız ile ülkemizin ikinci yüzyılında suyumuzu üçüncü yüzyıla taşımaya çalışacağız.

Oluşturacağımız su bilinci ile her insanın gece yatmadan ilkin bu hayatta en sevilmiş olduğu varlığın annesi, babası, kardeşi, eşi, çocuğu, torunu, sevgilisi, kedisi, köpeği ya da bir bitkisin suya ulaşamaması kararında yaşayacağı zorlukları düşünmesini sağlayacağız. TÜSİAV ile bunu başardığımız gün su hakkında bu karamsar tabloyu yıktığımız gündür Başkanım. Cengiz Han’ın söylediği gibi “Sakın bir çiviyi küçümseme. Bir çivi bir nalı, nal bir atı, at bir komutanı, komutan bir orduyu, ordu koca bir ülkeyi kurtarır” dedi.

Bizler TÜSİAV ailesinin kahramanları olarak, sizin önderliğiniz de ulaşabildiğimiz her kişide oluşturduğumuz su bilinci ile yeni kahramanları, girdiğimiz bu su savaşında ordumuza katarak, suyumuzu koruyacak, gelecek nesillere aktaracağız” şeklinde konuştu.