Türkiye’nin akciğerleri yanıyor: Orman yangını nasıl önlenir?

Türkiye’de orman yangınları art arda devam ediyor. 2015-2019 tarihlerinde 12 bin 604 yangın çıktı ve bu yangınlarda toplam 41 bin 344 hektar orman alanı yandı. Son yıllarda ise Türkiye’nin akciğerleri yanmaya devam ediyor.

Orman yangınları, insan kaynaklı olabildiği gibi tabii nedenlerle de çıkabiliyor. Ancak, son zamanlarda çıkan orman yangınlarına bakıldığında insan kaynaklı yangınların daha ağırlıklı bulunduğunu söylemek mümkün. Nitekim, Orman Genel Müdürlüğü’nün Ormancılık İstatistikleri de aynı şeyi söylüyor. Kasıt, dikkatsizlik ve suçlusu meçhul orman yangınları, Türkiye’de yüzde 98 oranında…

Orman yangınlarında terör eylemine de rastlanılırken, çalılara atılan bir sigara izmaritinin de hızlıca büyüyen bir yangına dönüştüğünü görüyoruz.

ORMANLAR NEDEN YANIYOR?

Orman yangınları, değişik nedenlere bağlı olarak meydana gelebilir. Orman yangınlarının yaygın sebeplerinden bazıları şöyle sıralanabilir:

İNSAN ETKİSİ

İnsanlar, hata sonucu ya da kasıtlı olarak orman yangınlarını başlatabilirler. Piknik ateşlerinin kontrolsüz bırakılması, kamp ateşlerinin dikkatsizce kurulması, izinsiz ateş yakma, sigara izmaritlerinin atılması ya da yangınla alakalı tehlikeli davranışlar orman yangınlarına yol açabilir.

DOĞAL NEDENLER

Bazı orman yangınları tabii nedenlerle başlayabilir. Şimşekler, sıcak hava dalgaları ve volkanik patlamalar gibi olaylar, yangınlara yol açabilir. Şimşekler, ağaçları ve nebat örtüsünü uçurabilecek kafi enerjiyi sağlayabilir.

TARIM UYGULAMALARI

Tarım ve ormancılık faaliyetleri esnasında kontrolden çıkan tarla yakmaları ya da öteki tarımsal uygulamalar, orman yangınlarının başlamasına katkıda bulunabilir.

KURAKLIK VE SICAK HAVA

Kuraklık zamanları ve aşırı sıcak hava, orman yangınlarının oluşumunu kolaylaştırabilir. Kuraklık, nebat örtüsünün kurumasına ve yanıcı hale gelmesine niçin olabilir. Aşırı sıcak hava ise nebat örtüsünü basitçe tutuşturabilir.

RÜZGAR

Güçlü rüzgarlar, yangınların hızla yayılmasına ve kontrolünün zorlaşmasına niçin olabilir. Rüzgar, alevleri daha çok alanı kaplayacak şekilde sürebilir.

ORMAN YÖNETİMİ EKSİKLİKLERİ

Ormanların derli toplu olarak bakım ve seyretme yapılmaması, yangınları erken aşamada belirleme etme ve müdahale etme fırsatını azaltabilir.

Orman yangınları, tabii ekosistemler, biyoçeşitlilik ve iktisat üstünde mühim etkilere haiz olabilir. Kontrol dibine alınmazlarsa, büyük alanları kaplayabilir ve can ve mal yitirilmesine yol açabilir. Yangınlar, orman yangını kontrolüne yönelik çabalar, orman yönetimi politikaları ve halkın yangınla savaşım bilincinin artırılması gibi önleyici önlemlerle sınırlandırılmaya çalışılması gerekiyor. Ayrıca, erken uyarı sistemleri ve yangın söndürme ekipleri yangınların denetim dibine alınmasında mühim rol oynar.

ORMAN YANGINLARI NASIL ÖNLENİR?

Orman yangınlarını önlemenin anahtarı, daha önceden alınan önlemler ve dikkatli davranışlarla yangın riskini minimize etmektir.

EĞİTİM VE FARKINDALIK

Orman yangınlarıyla alakalı halkı bilinçlendiren eğitim kampanyaları tanzim etmek önemlidir. İnsanlar, orman yangınlarının nedenlerini ve iyi mi önleneceğini öğrenerek daha dikkatli olabilirler.

YASAK BÖLGELER VE UYARILAR

Yangın riskinin yüksek olduğu bölgelerde yasak alanlar kurmak ve makul işaretlerle ikazlar yapmak önemlidir. Bu bölgelerde ateş yakmak ve öteki yangın riski taşıyan faaliyetler yasaklanmalıdır.

ORMANCILIK PLANLAMASI

Orman alanlarının derli toplu bir halde izlenmesi ve yönetilmesi önemlidir. Orman yangınlarına duyarlı bölgelerde ormancılık planlaması yaparak riskleri en aza indirgeyebilirler.

YANGIN YOLLARI VE KESİM HATLARI

Orman alanları içerisinde yangınların yayılmasını önlemek için yangın yolları ve kesim hatları kurmak önemlidir. Bu hatlar, yangının yayılmasını denetim dibine almaya destek olur.

ERKEN UYARI VE İZLEME SİSTEMLERİ

Yangınları erken aşamada belirleme etmeye destek olacak erken uyarı sistemleri kurmak önemlidir. Yangınların çabucak belirleme edilmesi, müdahalenin daha etkili bulunmasına destek olur.

ATEŞE KARŞI DİKKATLİ DAVRANMAK

Piknik, kamp ya da öteki aleni hava etkinlikleri esnasında ateş yakarken ve yaktıktan sonra ateşi tamamiyle söndürmek büyük ehemmiyet taşır. Ateşinizi denetim altında tutun ve ateşi bırakmadan ilkin su ya da toprakla iyice söndürdüğünüzden emin olun.

TARIM UYGULAMALARINDA DİKKAT

Tarımsal faaliyetler esnasında meydana getirilen ateş yakma gibi uygulamaların dikkatli yapılması ve yetkililerin izniyle gerçekleştirilmesi önemlidir.

SİGARA İZMARİTLERİNE DİKKAT EDİN

Sigara izmaritlerini kontrolsüzce atmak orman yangınlarının başlamasına niçin olabilir. Sigara izmaritlerini makul bir halde söndürerek atın ya da çöp kutularına atın.

DOĞAL KAYNAK YÖNETİMİ

Orman alanlarına yönelik tabii kaynak yönetimi politikaları ve uygulamaları, orman yangınlarının önlenmesinde mühim bir rol oynar. Ormanların derli toplu bakımı ve korunması, yangın riskini azaltabilir.

HIZLI MÜDAHALE

Yangınlar çıktığında çabucak müdahale ederek yayılmasını önlemek ve söndürmek önemlidir. Yangın söndürme ekipleri, makul ekipmanlar ve eğitimlerle donatılmalıdır.

Bu önleyici önlemler, orman yangınlarının önlenmesi ve yayılmasının denetim dibine alınmasına destek olabilir. Orman yangınlarından korunmak için toplumun beraber çalışması ve bilgili davranması her şeyden ilkin büyük ehemmiyet arz ediyor.