Üzerine Güneşin doğduğu en hayırlı gün: Cuma

Cum‘a (cumua, cumaa) “toplamak, bir araya getirmek” anlamındaki cem‘ kökünden isimdir.

Cum‘a muhtelif hükümleri bakımından çoğu hadiste de yer almaktadır.

Bu günün cuma ismini alması özellikle toplantı günü olduğundan kaynaklanmaktadır. Aynı ismi taşıyan sûrede, “Cuma günü namaz için davet yapıldığında derhal namaza gidin ve alışverişi bırakın” (Cuma suresi-62/9) meâlindeki âyet, cuma namazının farz kılınmasından ilkin de günün bu adla anıldığına ve bir toplantı günü olduğuna işaret etmektedir.

Çeşitli hadislerden anlaşıldığına göre cuma, haftalık yakarma günü olarak daha ilkin Yahudi ve Hristiyanlar için belirleme ve takdir edilmiş, ama onlar bu hususta ihtilâfa düşerek Yahudiler cumartesiyi, Hristiyanlar pazarı haftalık toplantı ve yakarma günü olarak benimsemişler, Allah da cuma gününü Müslümanlara nasip etmiş, onları bu hususta hakka ulaşmaya muvaffak kılmıştır.

Böylece İslâm’da haftalık toplu yakarma günü olarak cuma seçilmiş, bu günün bir bayram olduğu çoğu rivayette açıkça belirtilmiştir.

Güneşin doğduğu en hayırlı gün Cuma’dır

Hz. Peygamber, “Güneşin doğduğu en hayırlı gün cumadır; Âdem o gün yaratılmış, o gün cennete girmiş ve o gün cennetten çıkarılmıştır; kıyamet de cuma günü kopacaktır.” lafıyla bu günün hususi durumunu dile getirmiştir.

Allah’ın cennette cuma gününe karşılık eden ve “yevmü’l-mezîd” denilen günde kullarına kendisini ziyaret fırsatı vereceğini, bunun için onlara tecelli edeceğini bildirmiş, diğer bir hadiste de bu günde meydana getirilen duaların kabul edileceği bir anın (icâbet saati) olduğunu haber vermiştir. İcâbet saatinin zevalden itibaren namazın başlamasına, imamın minbere çıkmasından namazın başlamasına ya da bitimine ya da ezandan itibaren namazın eda edilmesine kadar devam ettiği, ilaveten fecir ile güneşin doğuşu, ikindi namazı ile güneşin batışı arasında olduğu şeklinde muhtelif görüşler ileri sürülmüştür.

Hz. Peygamber’in, “Ben onu biliyordum, ama Kadir gecesi gibi o da bana sonradan unutturuldu” (Hâkim, I, 279) meâlindeki hadisine dayanarak esmâ-i hüsnâ arasında ism-i a‘zamın, Ramazan’ın son 10 günü içerisinde Kadir gecesinin gizli saklı tutulması gibi icâbet saatinin de insanların tüm gün süresince Allah’a yönelmeleri için gizli saklı tutulduğu anlatım edilmiştir.

Cuma namazının fazileti nedir?

Cuma günü lüzumlu temizliği yaptıktan sonrasında camiye gidip hutbe dinleyen ve namazı kılan kimsenin, o gün ile daha önceki cuma arasında işlemiş olduğu günahların affedileceği belirtilmiş (Buhârî), bu günü önemsemeden üç cuma namazını terkeden kimsenin kalbinin mühürleneceği bildirilmiştir.

İslâm dünyasının her tarafınca Müslümanların bir araya gelmiş olduğu en büyük toplu yakarma olan hac, arefe gününün cumaya rastlaması durumunda “hacc-ı ekber” (büyük hac) olarak anılır.

Bir Mü’min Cuma gününü iyi mi geçirmeli?

Bütün bu özelliklerinden kaynaklı gerek fert gerekse cemiyet olarak Müslümanlar açısından büyük ehemmiyet taşıyan cuma gününde farz olan cuma namazından diğer şu hususların yapılması sünnet kabul edilmiştir:

Boy abdesti almalı(bazı âlimlere göre farzdır), Bıyıkları kısaltma, Tırnak kesme vb. bedenî temizlikleri yapmak, Misvak ya da fırça ile dişleri temizlemek, Güzel elbise giymek, Güzel koku sürünmek, Camiye erkenden gitmek, Kehf Sûresi’ni okumak, Camileri temizleyip kokulandırmak Sabah namazında Secde ve Dehr sûrelerini, cuma namazında ise Cum‘a ve Münâfikūn ya da A‘lâ ve Gāşiye sûrelerini okumak, Çokça dua ve zikir yapmak, Hz. Peygamber’e salâtüselâm getirmek.